Kennispublicatie over HR in de Nederlandse gezondheidszorgOver deze publicatie

Publicaties

Onderbouwde analyses voor HR in de zorg

We combineren actuele primaire bronnen met een praktische vertaling naar personeelsbeleid, capaciteit en werkorganisatie.

02

Medewerker doneert een orgaan: regel ook de UWV-melding

Verbind bij orgaandonatie vooronderzoek, afwezigheid en herstel aan de juiste UWV-route. Geef ziekmelding, salariscontrole en roosteropvang elk een verantwoordelijke.

Melding én opvolgingEen opgevulde zorgdienst bewijst niet dat de Ziektewet-aanvraag en salariscontrole zijn afgehandeld.
03

Alleen op de zorglocatie: oefen ook hulp aan de medewerker

Breng alleenwerk in de zorg in kaart en toets de hulpketen voor de medewerker zelf. Verbind alarmering, opvolging, toegang en overdracht aan de werkelijke dienst.

Van signaal tot hulpEen bereikbaar nummer is pas bruikbaar als iemand kan reageren en de medewerker kan bereiken.
04

Klachtenfunctionaris in dienst: toets ook de andere functie

Een dienstverband sluit onafhankelijkheid niet uit. Toets bij de klachtenfunctionaris wel de overige taken, inhoudelijke aansturing en vervanging vóór de functie wordt ingevuld.

Functie vóór formatieEen beschikbare medewerker is niet automatisch passend voor onafhankelijke klachtbemiddeling.
05

Externe zorgverlener: controleer de kwaliteitsafspraken vóór inzet

Koppel de schriftelijke kwaliteitsafspraken voor externe zorgverleners aan een startcontrole. Verdeel contracttoets, lokale instructie en opvolging tussen HR, inkoop en kwaliteit.

Van overeenkomst naar uitvoeringEen ondertekende afspraak moet ook vindbaar en uitvoerbaar zijn op de werkplek.
06

Handklachten: toets de huidbelasting van aangepast werk

Plan aangepast werk bij handklachten met bedrijfsarts en infectiepreventie. Controleer ook water, reinigingsmiddelen en huidbelasting in vervangende taken.

Een andere taak is niet vanzelf passendGeen patiëntcontact betekent nog niet dat water, reinigingsmiddelen of andere huidbelasting zijn verdwenen.
07

Nieuwe rechtsvorm: toets Wtza vóór de overdrachtsdatum

Wijzigt het KVK-nummer van de zorgaanbieder? Plan beoordeling van meldplicht en vergunning vóór de overdrachtsdatum, met een eigenaar en aantoonbaar besluit.

De zorgaanbieder verandertDezelfde locatie en hetzelfde team betekenen niet dat de bestaande toelating de nieuwe organisatie dekt.
08

Schone werkkleding: regel wisselvoorraad, maatvoering en wasafspraak

Maak dagelijks schone werkkleding uitvoerbaar met passende uitgifte, bereikbare reserves en een heldere wasafspraak. Zo verdeelt de zorgorganisatie het werk.

Een reserve die pastEen kledingvoorschrift is pas uitvoerbaar als een medewerker tijdens de dienst daadwerkelijk kan wisselen.
09

Onbetaald verlof: regel PFZW-opbouw en risicodekking apart

Leg bij onbetaald verlof vast wat HR, salarisadministratie en medewerker voor PFZW regelen. Controleer pensioenopbouw, risicodekking en de aanvraagbevestiging apart.

Twee verschillende vragenPensioenvermogen blijven opbouwen en financiële bescherming bij overlijden of arbeidsongeschiktheid vragen een afzonderlijke controle.
010

Twijfel aan een zorgdiploma: verifieer het bestand en beoordeel de inzet

Een onduidelijk diploma vraagt gerichte verificatie. Organiseer bewijscontrole, een veilige taakverdeling en de beoordeling van eventuele meldingen afzonderlijk.

WerkafspraakEen onduidelijk diploma vraagt gerichte verificatie. Organiseer bewijscontrole, een veilige taakverdeling en de beoordeling van eventuele meldingen afzonderlijk.
011

Ander zorgteam: herbeoordeel dossierautorisaties vóór de overstap

Laat bij een interne overstap vaststellen welke dossierrechten nodig blijven. Organiseer autorisatie, tijdelijke overlap en controle met zorgmanager en ICT.

Van afspraak naar uitvoeringLaat bij een interne overstap vaststellen welke dossierrechten nodig blijven. Organiseer autorisatie, tijdelijke overlap en controle met zorgmanager en ICT.
012

Jaarverantwoording: onderbouw de personeelsgegevens

Laat HR en financiën per verantwoordingsvraag de afbakening, telwijze en bron vastleggen. Controleer personeelsgegevens vóór de bestuurlijke ondertekening.

Eerst de vraagdefinitieEen getal uit de salarisadministratie wordt pas verantwoordingsinformatie na controle van organisatiegrens, periode en telwijze.
013

Prikincident: maak de meldroute direct uitvoerbaar

Organiseer na een prikincident direct deskundigencontact, opvang van het werk en een werkende vervolgroute. Test ook diensten waarin de vaste leidinggevende ontbreekt.

Direct deskundigencontactEen medewerker moet de afgesproken hulp kunnen bereiken zonder eerst een gewone vergader- of verzuimroute te doorlopen.
014

Cliëntenraad: regel onafhankelijke ondersteuning

Geef de ondersteuner van de cliëntenraad een duidelijke opdracht, beschikbare tijd en budget. Organiseer instemming vóór selectie en benoeming.

Een eigen opdrachtDe ondersteuner werkt voor de cliëntenraad. Dat vraagt meer dan vergaderingen inplannen naast andere werkzaamheden.
015

Intern toezicht: toets zorgsoort vóór de personeelsgrens

Beoordeel bij groei eerst welke Wtza-grens bij de zorgaanbieder past. Laat HR de zorgverlenerslijst onderbouwen en het bestuur de toezichtplicht vastleggen.

Eerst de zorgsoortEen personeelsaantal is pas bruikbaar voor intern toezicht wanneer vaststaat welke zorgaanbieder, zorgsoort en uitzondering worden beoordeeld.
016

Geweld tussen cliënten: organiseer toezicht en meldbeoordeling

Maak na geweld tussen cliënten de veiligheidsafspraken uitvoerbaar. Regel meldbeoordeling, toezicht, vervanging en opvolging van terugkerende patronen.

Eén uitvoerbare afspraakEen veiligheidsbesluit heeft pas effect wanneer iedere dienst weet wie toezicht houdt, wie vervangt en wanneer de afspraak opnieuw wordt beoordeeld.
017

Medisch hulpmiddel buiten gebruik: plan onderhoud, vervanging en vrijgave

Maak onderhoud en afkeur zichtbaar in het zorgproces. Regel wie een hulpmiddel stopt, hoe teams vervanging krijgen en wie na onderhoud de gebruiksstatus vrijgeeft.

Eén gebruiksstatusEen defect, afgekeurd of onderhouden hulpmiddel mag niet door een onduidelijke status ongemerkt terugkeren in het zorgproces.
018

Cytostatica: organiseer ook schoonmaak, wasgoed en afval als blootstellingswerk

Breng alle taken met mogelijke cytostaticaresten in één werkroute samen, inclusief schoonmaak, wasgoed, afval, incidenten en vervanging. Zo krijgt niet alleen de toediening, maar ook het werk eromheen passende instructie en bescherming.

Hele werkketenBlootstelling kan ook ontstaan bij contact met excreta, besmet wasgoed, schoonmaakmateriaal en afval; organiseer daarom de volledige taakroute.
019

Mogelijke beroepsziekte in de zorg: organiseer de route zonder zelf de diagnose te stellen

Zorg dat een medewerker rechtstreeks bij de bedrijfsarts terechtkan, dat signalen veilig worden beoordeeld en dat de organisatie preventieve maatregelen onderzoekt zonder een medisch HR-dossier te bouwen.

Twee sporenDe bedrijfsarts beoordeelt en meldt een beroepsziekte; de werkgever organiseert toegang, onderzoekt arbeidsrisico's en voert passende preventieve maatregelen uit.
020

Kritieke voorziening valt uit: bepaal vooraf welke zorg en teams doorgaan

Vertaal uitval van stroom, ICT of logistiek naar een vooraf gekozen zorgniveau, minimale teamrollen en een besluitroute die ook buiten kantooruren werkt.

Vooraf kiezenEen noodplan wordt uitvoerbaar wanneer zorgniveau, minimale rollen, besluitbevoegdheid en aflossing vóór de storing zijn vastgelegd.
021

Privécontact met cliënten: maak grenzen bespreekbaar

Maak afspraken over privéberichten en persoonlijke toenadering van cliënten. Regel waar medewerkers twijfel bespreken en wie ingrijpt als professionele grenzen vervagen.

BespreekbaarEen medewerker moet twijfels over een persoonlijke band met een cliënt kunnen bespreken voordat professionele grenzen verder vervagen.
023

Mazelen in de zorg: leg bescherming en inzetbesluit vast vóór blootstelling

Bij een mazelencontact is een algemeen vaccinatievinkje niet genoeg. Organiseer vooraf wie de beschermingsstatus medisch beoordeelt en welk inzetbesluit de planning ontvangt.

dag 5–18De LCI-richtlijn noemt voor matig of niet-beschermde zorgmedewerkers op risicoafdelingen na blootstelling een weringsperiode die een vooraf ingerichte beslisroute vereist.
024

Hepatitis B bij zorgmedewerkers: organiseer aanbod, responscontrole en inzet als één route

Een vaccinatieaanbod alleen is geen sluitend werkgeversproces. Bepaal wie risico loopt, regel responscontrole en maak vooraf duidelijk wie welke inzetinformatie ontvangt.

artikel 4.91Het Arbobesluit koppelt onderzoek en beschikbare doeltreffende vaccins aan werknemers die aan biologische agentia zijn of kunnen worden blootgesteld.
025

Meldcode in de zorgorganisatie: organiseer rollen en dossiervoering vóór het eerste signaal

De meldcode begint vóór een melding. Zo organiseert een zorgorganisatie rollen, consultatie, gesprekken en doelgerichte dossiervoering rond signalen van huiselijk geweld.

5 stappenDe landelijke meldcode loopt van signaleren en collegiaal overleg via het gesprek met betrokkenen naar een afweging over hulp en melden bij Veilig Thuis.
026

PAGO in de zorg: laat de RI&E de inhoud bepalen, niet een standaard gezondheidscheck

Een generieke vitaliteitsscan is geen vervanging voor het verplichte PAGO. Zorgwerkgevers moeten het aanbod laten aansluiten op concrete arbeidsrisico's, deelname vrijwillig houden en individuele medische uitkomsten buiten de organisatie houden.

artikel 18De Arbowet verplicht iedere werkgever om werknemers periodiek een arbeidsgezondheidskundig onderzoek aan te bieden dat is gericht op risico's van het werk.
027

Borstvoeding en kolven in zorgdiensten: regel tijd, ruimte en blootstelling apart

Een kolfruimte alleen is niet genoeg. Regel ook betaalde onderbrekingen, aangepaste arbeidstijden en bescherming tegen relevante blootstelling in het zorgwerk.

maximaal ¼Van de arbeidstijd per dienst mag in de eerste negen levensmaanden van het kind worden onderbroken voor borstvoeding of kolven. Deze tijd geldt als werktijd en wordt doorbetaald.
028

Wtta in de zorg: een toegelaten uitlener vervangt de vergewisplicht niet

Vanaf 2028 mogen zorgorganisaties alleen personeel inlenen van een toegelaten uitlener, een partij met ontheffing of een partij onder de overgangsregeling. Die registercontrole komt naast de eigen controle op identiteit, diploma, VOG, bevoegdheid en bekwaamheid.

1 januari 2028Vanaf deze datum mogen inleners alleen samenwerken met een toegelaten uitlener, een uitlener met ontheffing of een partij die onder de overgangsregeling valt.
029

Twee banen in de zorg: tel arbeidstijd en rust over werkgevers heen

De Arbeidstijdenwet kijkt bij meerdere banen naar alle werkzaamheden samen. Een zorgwerkgever heeft daarom meer nodig dan het eigen rooster om overschrijding en onhaalbare rust tussen diensten tijdig te signaleren.

48 uurAlgemene bovengrens voor de gemiddelde arbeidstijd per week, gemeten over zestien weken; werkzaamheden uit verschillende banen tellen samen.
030

Pgb-zorgverlener in dienst in 2026: voer de nieuwe werkgeversroute uit zonder de wetsstatus te verbergen

Sinds 1 januari worden voor veel pgb-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst werknemersverzekeringen en werkgeverslasten uitgevoerd, terwijl de Eerste Kamer nog niet over de wet heeft gestemd. Budgethouders moeten uitvoering, rechtsgrond en uitzonderingen daarom apart vastleggen.

1 januari 2026Vanaf deze datum voert de overheid de nieuwe route voor veel pgb-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst uit, hoewel de Eerste Kamer nog niet over wetsvoorstel 36.744 heeft gestemd.
031

Ontwikkelpaden in zorg en welzijn: maak van een opleidingsroute geen inzetbelofte

Een sectoraal Ontwikkelpad koppelt functies aan opleidingen en kan instroom zonder het gebruikelijke diploma toegankelijker maken. Het vervangt geen functieanalyse, selectie, begeleiding of controle op bevoegdheid en bekwaamheid.

€ 74,8 miljoenHet kabinet stelt volgens Rijksoverheid van 2025 tot en met 2027 dit totaalbedrag beschikbaar voor SLIM-scholingssubsidie bij erkende Ontwikkelpaden in maatschappelijk cruciale sectoren.
032

Hitteprotocol in de zorg: bescherm medewerkers en cliënten met twee aparte risicoroutes

Een geactiveerd Nationaal Hitteplan is een waarschuwingssignaal voor kwetsbare mensen, geen wettelijke temperatuurgrens voor werknemers. Zorgorganisaties moeten cliëntzorg en arbeidsomstandigheden daarom apart beoordelen en praktisch verbinden.

geen vaste grensHet Arbobesluit noemt geen algemene maximumtemperatuur; het risico hangt ook af van luchtvochtigheid, luchtstroom, straling, kleding en inspanning.
033

Stagevergoeding in de zorg in 2026: één sectorbedrag bestaat niet

Het kabinet wil een wettelijke stagevergoeding, maar de hoogte wordt niet landelijk gelijkgetrokken. Ziekenhuizen, VVT en gehandicaptenzorg hanteren nu al verschillende bedragen, voorwaarden en definities.

€ 500-€ 550bruto maandvergoeding bij een voltijdstage volgens drie grote zorg-cao's in augustus 2026, met verschillende grondslagen en voorwaarden
034

57 procent ervaart agressie in de zorg. Wat moet een werkgever dan organiseren?

Agressie door patiënten of naasten raakt meer dan de helft van de werknemers in zorg en welzijn. Een meldprotocol is nodig, maar geeft pas richting wanneer preventie, opvang en analyse als één werkgeversproces zijn ingericht.

57%van de werknemers in zorg en welzijn ervoer in 2024 agressie door patiënten of hun naasten
038

De zorgarbeidsmarkt tot 2035: de cijfers achter een groeiend tekort

De nieuwste prognose wijst op een sterke groei van het personeelstekort. De waarde zit niet alleen in het eindcijfer, maar vooral in de aannames, brancheverschillen en keuzes die organisaties vandaag kunnen maken.

261.800verwacht tekort in zorg en welzijn, inclusief kinderopvang, in 2035 onder het scenario Beleid
040

Bijna een derde van de werktijd gaat op aan administratie. Waar zit de ruimte?

Zorgmedewerkers besteedden in 2025 gemiddeld 30,8 procent van hun werktijd aan verslaglegging en registratie. Niet al die tijd is vermijdbaar. Het verschil tussen beide categorieën helpt wel om gerichter te verbeteren.

30,8%van de werktijd voor verslaglegging over zorg en registratie voor de organisatie in Q2 2025