Een zorgorganisatie breidt uit en de personeelsadministratie meldt dat zij nog ruim onder vijftig medewerkers blijft. Dat getal kan het bestuur op het verkeerde been zetten. Voor verschillende vergunningplichtige zorgaanbieders ontstaat de Wtza-plicht tot intern toezicht al bij meer dan tien zorgverleners. Bovendien vraagt de beoordeling naar zorgverleners, niet alleen naar de medewerkers op de loonlijst.
Maak van groei daarom een gezamenlijk controleproces van bestuur, HR en degene die de juridische organisatie kent. HR levert een onderbouwde lijst met feitelijke zorgrollen en inzetrelaties. Het bestuur laat vaststellen welke regels daarop van toepassing zijn en organiseert zo nodig intern toezicht. Een personeelsrapportage is input voor dat besluit, geen vervanging ervan.
In het kort
- Bepaal eerst de zorgaanbieder, zorgsoort en eventuele uitzondering.
- Onderbouw wie beroepsmatig zorg verleent; gebruik niet alleen de salarisadministratie.
- Herbeoordeel vóór uitbreiding of een andere zorgvorm de eerder gekozen grens verandert.
Toepassing en grens
Voor Nederlandse zorgaanbieders die hun Wtza-plicht tot intern toezicht bij groei of verandering beoordelen, gecontroleerd op 5 oktober 2026. Dit artikel behandelt de bestuurlijke werkroute en de actuele CIBG-uitleg. Combinatie-instellingen met jeugdhulp en bijzondere organisatieconstructies vragen een afzonderlijke beoordeling. De personeelscontrole hieronder is redactionele praktijkduiding.
Regel: vijftig is geen algemene vrijstelling
De actuele CIBG-informatie noemt intern toezicht voor vergunningplichtige zorgaanbieders met meer dan vijftig zorgverleners. Voor aanbieders van medisch-specialistische zorg, persoonlijke verzorging, begeleiding of verpleging geldt de verplichting al bij meer dan tien zorgverleners. Die lagere grens geldt ook waar cliënten ten minste een etmaal kunnen verblijven.
Het CIBG noemt specifieke uitzonderingen, waaronder academische ziekenhuizen en bepaalde familie- of ouderinitiatieven. Stel daarom niet alleen een telling vast: controleer ook vergunningplicht, zorgsoort, verblijf en de voorwaarden van een eventuele uitzondering. Bij een combinatie van zorg en jeugdhulp verwijst het CIBG naar een afzonderlijke route.
Bronfeit: de verhoging geldt sinds 1 juli 2025
Het besluit in Staatsblad 2025, 147 verhoogde per 1 juli 2025 voor een bepaalde groep de grens van meer dan vijfentwintig naar meer dan vijftig zorgverleners. De nota van toelichting laat de lagere grens voor de hierboven genoemde zorgvormen en verblijfssituaties intact. Dit is een geldende wijziging, geen toekomstige beleidswens.
Vervang een oud intern memo over vijfentwintig dus niet door een algemeen memo over vijftig. Leg bij iedere beoordeling vast voor welke aanbieder en zorgvorm de gekozen grens geldt. Bewaar de datum en bron van het besluit, zodat een volgende bestuurder de uitgangspunten kan terugvinden.
Praktijkkeuze: maak een zorgverlenerslijst naast de loonlijst
De CIBG-definitie gaat uit van beroepsmatig zorg verlenen. Daarbij horen ook niet-BIG-geregistreerde functies, zoals verzorgenden, begeleiders, tandartsassistenten en praktijkondersteuners. Mantelzorgers, stagiaires en vrijwilligers vallen volgens die definitie buiten de groep zorgverleners.
Laat HR met de zorgverantwoordelijke controleren wat iemand feitelijk doet. Neem ook inzetrelaties buiten de eigen loonlijst in de beoordeling mee en laat de juridische duiding daarvan bevestigen. Gebruik contracturen of een vacatureoverzicht niet als automatische vervanging van de vereiste zorgverlenersafbakening. Bij een gecombineerde leer- en werkrol moet duidelijk zijn welke feitelijke beroepsmatige rol wordt beoordeeld.
- Welke zorgaanbieder en onderdelen vallen binnen deze beoordeling?
- Welke zorg wordt feitelijk verleend en is verblijf mogelijk?
- Welke personen hebben een beroepsmatige zorgrol en op welke grond?
- Welke inzet verloopt via inhuur of een andere organisatie?
- Welke rol of organisatiegrens is nog onzeker en wie zoekt dat uit?
Duiding: een nieuwe zorgvorm kan meer veranderen dan groei
Een organisatie kan met hetzelfde personeelsaantal andere zorg gaan leveren. Wie uitsluitend een getalsgrens bewaakt, mist dan mogelijk de wijziging in het toepasselijke regime. Laat een besluit over een nieuwe zorgvorm of verblijfsmogelijkheid daarom ook langs de Wtza-beoordeling gaan.
Maak dit een vast punt bij uitbreidings-, overname- en samenwerkingsbesluiten. Leg nieuwe activiteiten en verantwoordelijkheden voor aan de bevoegde adviseur voordat het bestuur uit een bestaand personeelsrapport concludeert dat niets hoeft te veranderen. Een andere contractnaam alleen bepaalt de juridische positie niet.
Praktijkkeuze: verbind de uitkomst aan een bestuurlijke actie
Laat het bestuur het oordeel vastleggen, inclusief eventuele onzekerheden en de vervolgstap. Als intern toezicht nodig is, gaat de uitvoering verder dan een naam op de website: benoeming, onafhankelijkheid, verantwoordelijkheidsverdeling en de passende statuten of schriftelijke regeling moeten worden beoordeeld. Een al bestaande raad kan de toezichtsrol vervullen, maar moet aan de Wtza-eisen voldoen.
Wijs een eigenaar aan voor die inrichting en laat HR alleen de passende ondersteuning organiseren, bijvoorbeeld planning, profielinformatie en een controle van beschikbare inzet. De bestuurder blijft eigenaar van het besluit. Bewaar juridische beoordeling en benoemingsstukken bij de bestuurlijke administratie; een rooster of algemene medewerkerslijst is daarvoor geen volledig dossier.
Aanpak: controleer vóór de volgende uitbreiding
Gebruik een voorgenomen uitbreiding als praktijktest. Laat HR de zorgverlenerslijst opstellen, laat de zorgverantwoordelijke de activiteiten bevestigen en laat het bestuur de afbakening en toepasselijke grens teruglezen. Zet open vragen expliciet op de besluitenlijst, in plaats van ontbrekende informatie als nul mee te tellen.
Spreek daarna een lokale herbeoordeling af bij relevante personele en organisatorische wijzigingen. Kies een passend regulier controlemoment en een directe signalering bij nieuwe zorgsoorten, verblijf of samenwerking. Zo wordt de toezichtplicht niet pas ontdekt wanneer een oud jaaroverzicht wordt bijgewerkt.
Werkgeverscheck
Controleer dit in je eigen organisatie
- De zorgaanbieder en organisatieafbakening zijn expliciet vastgesteld.
- Zorgsoort, verblijf en mogelijke uitzonderingen zijn afzonderlijk beoordeeld.
- De zorgverlenerslijst is onderbouwd met feitelijke rollen en inzetrelaties.
- De gekozen grens is voorzien van bron, datum en bestuurlijk oordeel.
- Nieuwe zorgvormen en samenwerkingen activeren herbeoordeling.
- Eventuele inrichting van intern toezicht heeft een verantwoordelijke eigenaar.
- Onzekerheden blijven zichtbaar tot de bevoegde beoordelaar ze heeft opgelost.
Gebruikte bronnen
Bronnen voor cijfers en feitelijke uitgangspunten. Laatst gecontroleerd op 5 oktober 2026.
- Intern toezicht voor zorgaanbiedersCIBG, Ministerie van VWS
- Vragen over intern toezicht voor zorgaanbiedersCIBG, Ministerie van VWS
- Besluit verhoging norm intern toezicht — Staatsblad 2025, 147Overheid.nl, 3 juni 2025; in werking 1 juli 2025