Een zorgorganisatie wil de klachtenfunctionaris intern benoemen. De beoogde medewerker kent de organisatie goed, maar geeft ook leiding aan een zorgteam. Voor HR begint de toets dan vóór de urenverdeling: kan deze combinatie bestaan naast de vereiste onafhankelijke positie en de beroepscode die voor de functionaris geldt?

Maak van de benoeming een expliciet functiebesluit. Leg vast welke professionele norm wordt gevolgd, welke andere taken de kandidaat uitvoert en hoe de organisatie ongewenste inhoudelijke sturing voorkomt. Alleen het woord onafhankelijk in een vacature lost een botsing tussen rollen niet op.

In het kort

  • Onafhankelijk functioneren vraagt meer dan een keuze tussen intern en extern.
  • De VKiG-beroepscode stelt concrete grenzen aan functiecombinaties; presenteer die beroepsnorm niet als een algemene wettelijke verbodslijst.
  • Toets opdracht, leiding, capaciteit en vervanging gezamenlijk voordat de benoeming ingaat.

Toepassing en grens

Voor Nederlandse zorgaanbieders die onder de Wkkgz vallen en een klachtenfunctionaris in dienst willen nemen of diens takenpakket wijzigen. Deze publicatie gaat over functie-inrichting en combinatie met ander werk. De professionele code wordt onderscheiden van de algemene wettelijke onafhankelijkheidseis. Bronnen gecontroleerd op 12 november 2026.

Bronfeit: in dienst zijn en onafhankelijk werken kunnen samengaan

Regelhulp van het ministerie van VWS beschrijft dat een klachtenfunctionaris werknemer van de zorgaanbieder kan zijn. De werkgever moet dan de onafhankelijke uitvoering mogelijk maken. De IGJ bevestigt dat een dienstverband is toegestaan en dat de functionaris onpartijdig bemiddelt, zonder zelf een oordeel over de klacht te geven.

Het arbeidscontract geeft dus geen sluitend antwoord op de geschiktheid van de inrichting. Beoordeel ook de feitelijke opdracht en aansturing. Een externe opdracht is evenmin op zichzelf bewijs dat de rol in iedere concrete situatie onafhankelijk wordt uitgevoerd. Dat laatste is onze organisatorische duiding.

Beroepsnorm: controleer een combinatie met leidinggeven of beoordelen

De VKiG-beroepscode van april 2023 richt zich op de bij deze vereniging aangesloten klachtenfunctionarissen. Zij beschrijft de klachtenfunctie als zelfstandig en sluit combinatie uit met onder meer uitvoerende, leidinggevende, bestuurlijke of beoordelende functies bij de zorgaanbieder. Ook noemt de code directe toegang tot de bestuurder en het ontbreken van inhoudelijke sturing door management.

Dit is een professionele code met een eigen toepassingsbereik. Maak er geen ongeclausuleerde wettelijke uitspraak van dat iedere interne combinatie verboden is. Laat bij een benoeming vaststellen welke beroepsnormen gelden en hoe de gekozen inrichting daaraan voldoet. Een kandidaat die tevens afdelingshoofd is, verdient daarom een inhoudelijke functietoets, geen administratief extra taaklabel.

Praktijkkeuze: maak de andere taken zichtbaar vóór benoeming

Laat HR met de functionaris en de verantwoordelijke bestuurder een volledig overzicht maken van het bestaande werk. Neem ook tijdelijke waarneming, kwaliteitsbeoordelingen en deelname aan besluiten over medewerkers op. Benoem waar de kandidaat zelf beslissingen neemt over personen of zorgprocessen waarover later een klacht kan ontstaan.

Leg vervolgens het benoemingsbesluit vast met de gekozen norm, de beoordeling van de combinatie en eventuele noodzakelijke herverdeling van werk. Houd een onopgeloste combinatievraag open tot zij inhoudelijk is beoordeeld. Een verklaring van de kandidaat dat die rollen kan scheiden, vervangt die organisatiekeuze niet.

Praktijkkeuze: spreek aansturing en beoordeling concreet af

Beschrijf wie operationele zaken regelt, zoals verlof, middelen en beschikbare uren, en welke ruimte de functionaris heeft voor de professionele uitvoering. Bespreek een fictieve situatie waarin een manager verlangt dat een bemiddelingsgesprek wordt afgezegd. Wie kan de functionaris dan rechtstreeks bereiken en hoe wordt ongewenste beïnvloeding opgevolgd?

Kies voor het functioneringsgesprek criteria die bij de functie passen. Denk aan deskundigheidsontwikkeling, bereikbaarheid en het zorgvuldig uitleggen van de rol. Gebruik het snel sluiten van klachten of het vermijden van kritiek op de organisatie niet als vanzelfsprekend succescriterium. Dit zijn redactionele aanbevelingen voor werkgevers, geen voorgeschreven wettelijke beoordelingssystematiek.

Praktijkkeuze: toets ook de vervanger en de beschikbare tijd

Benoem vóór verlof of uitval wie de klachtenfunctie overneemt en toets voor die persoon opnieuw het takenpakket en de professionele positie. De direct beschikbare manager is niet automatisch een passende vervanger. Spreek ook af hoe partijen worden geïnformeerd wanneer een concrete zaak niet door de aangewezen functionaris kan worden begeleid.

Reserveer tijd voor gesprekken, voorbereiding en professionele ontwikkeling in het werkplan. Herbeoordeel de inrichting zodra een neventaak, leidinggevende positie of organisatiestructuur verandert. Zo blijft het functiebesluit aansluiten op het werk dat daadwerkelijk wordt uitgevoerd.

Werkgeverscheck

Controleer dit in je eigen organisatie

  1. De toepasselijke beroepsnorm is expliciet gekozen en gedocumenteerd.
  2. Alle andere functies en tijdelijke waarnemingen zijn in de combinatietoets betrokken.
  3. Operationele aansturing is onderscheiden van inhoudelijke beïnvloeding.
  4. Direct contact met het verantwoordelijke bestuur is uitvoerbaar geregeld.
  5. Vervanging is op dezelfde rolvoorwaarden getoetst.
  6. Beschikbare tijd en deskundigheidsontwikkeling staan in het werkplan.

Gebruikte bronnen

Bronnen voor cijfers en feitelijke uitgangspunten. Laatst gecontroleerd op 12 november 2026.

  1. Klachtenfunctionaris bij zorgaanbiedersRegelhulp / Ministerie van VWS, Geraadpleegd 12 november 2026; onafhankelijkheid in dienstverband
  2. Klachtenfunctionaris inschakelenInspectie Gezondheidszorg en Jeugd, Geraadpleegd 12 november 2026; onpartijdige rol
  3. Beroepscode KlachtenfunctionarisVKiG, April 2023; onderdelen 1, 3 en 4; gecontroleerd 12 november 2026
← Alle publicatiesOns bronnenbeleid →